Oare Wei

Keuzes
Oare Wei is Fries en betekent letterlijk ‘andere weg’. In de wereld van de oude binnenvaartschippers van het skûtsjesilen in Fryslân gebruikte men de woorden Dizze Wei en Oare Wei om stuurboord en bakboord aan te duiden. Stuurboord, bakboord, rechts of links zijn keuzes die gemaakt worden bij het navigeren, om de richting aan te geven en om de richting te (doen) veranderen.

Aansluitend op deze ‘Friese’ invulling van ‘de andere weg’ kennen we in de christelijke traditie het verhaal van de vergelijking van de smalle en de brede weg uit John Bunyans ‘De Christenreis naar de Eeuwigheid’ (Wikipedia, 2013) naar Mattheus 7 : 13 – 14.

13 Ga door de nauwe poort naar binnen. Want de brede weg, die velen volgen, en de ruime poort, waar velen door naar binnen gaan, leiden naar de ondergang.

14 Nauw is de poort naar het leven, en smal de weg ernaartoe, en slechts weinigen weten die te vinden.

In veel bevindelijke gereformeerde gezinnen hing een plaat aan de wand, die deze beide wegen uitbeeldde. Links was een wijde poort met ‘hartelijk welkom’ er op te zien. Achter die poort een brede, gemakkelijk begaanbare weg, die voerde langs een balzaal, een schouwburg, een casino en een kermiskraam. Maar zo leuk was het daar uiteindelijk niet. Deze weg eindigt in een rode vuurvlam met veel rook en bliksemstralen, met dood en verdoemenis. Boven dat alles staat een weegschaal met de dreigende woorden: gewogen en te licht bevonden.

Aan de rechter kant werd een nauw poortje afgebeeld, met een dominee ervoor, die je uitnodigt om binnen te komen. Achter dit poortje is een moeilijke, steile weg, omhoog langs een kerk, een zondagsschool, een diaconessenhuis, om uiteindelijk uit te komen in een stad, badend in licht waarboven engelen zweven.

De moraal van dit verhaal is dat we in het leven allemaal voor keuzes komen te staan. Dizze wei, Oare wei, Stuurboord, Bakboord, Rechts, Links dragen allemaal een keuze in zich mee. Bij deze keuze hoort de vraag: welke richting willen we gaan?

Veranderen heeft alles te maken met het maken van keuzes. Keuzes die belangrijke implicaties hebben, soms zelfs van levensbelang. Dat geldt niet alleen voor personen, maar ook voor organisaties, voor afdelingen, voor teams. Soms overkomen zaken je, maar vaak blijkt dat je, hoe moeilijk en onmogelijk dat soms lijkt te zijn, toch zelf richting kunt geven aan je persoonlijke leven, aan de ontwikkeling van je organisatie.

Begin met het einde voor ogen

Waar het om gaat is dat we niet alleen van tevoren bedenken wat de consequenties van de gemaakte keuze zijn, maar dat we op pad gaan en beginnen met ‘het einde voor ogen’ (Covey, 1993).
Beginnen met het einde voor ogen houdt in dat je bij de beslissingen van vandaag consistent rekening houdt met waar je ‘in het algemeen’ voor staat. Waar draait het in het leven om, en hoe wil je je leven vormgeven?

Dat vergt de durf voor een grondig en eerlijk zelfonderzoek, maar ook is het nodig om andere beelden en inzichten te verkrijgen om gedachtenpatronen te doorbreken. Stephen Covey beschrijft in zijn boek ‘De zeven eigenschappen van effectief leiderschap’ een oefening die je kan brengen bij de waarden die belangrijk zijn in jouw leven.

Stel, je komt terecht op je eigen begrafenis waar verschillende mensen iets over je gaan zeggen: iemand van de familie, een goede vriend, een collega en iemand van een vereniging waar je lid van bent. Wat zou je willen dat deze mensen over je gingen zeggen? Wat zou je willen dat ze gingen zeggen over hun relatie met jou? Wat over je karakter? Wat over je prestaties? Wat over je eigenaardigheden?’

‘Door je het einde voor ogen te houden kun je vaststellen in hoeverre dingen die je op een bepaalde dag doet, in overeenstemming zijn met de waarden die je belangrijk vindt. Het houdt in dat je weet waar je heen gaat, het geeft richting en het helpt je om keuzes te maken in wat je wel en niet doet’, aldus Covey.

In plaats van uit te gaan van het einde van het leven en van je eigen begrafenis zijn er allerlei variaties op deze oefening te bedenken, passend bij de situatie waarin je de oefening in wilt zetten. Bijvoorbeeld: ‘Wat wil je dat jouw team over een jaar over je gaat zeggen’ of ‘Wat wil jij over je team kunnen zeggen?’

Oars as oars

Een andere weg inslaan, de keuze voor de smalle weg of beginnen met het einde voor ogen. Allemaal uitingen van verandering. Maar het kan nog anders. In het Fries kennen we ook de uitdrukking ‘oars as oars’. Letterlijk ‘anders dan anders’. Het tweede woordje oars kan daar ook worden vertaald met ‘voorheen’. Dus dan lezen we: ‘anders dan voorheen’.

Hoe anders? Waar in het verhaal van John Bunyans sprake is van één waarheid, ervaren we in deze tijd dat veel zaken niet meer planmatig kunnen worden aangepakt maar dat het steeds meer gaat om aanpassingsvermogen. De waarheid maak je met elkaar. Het gaat misschien niet zozeer om hét einde voor ogen, maar een einde voor ogen. Minder de kans lopen om de toekomst en je droom in beton te gieten, maar meer ruimte geven aan een wenkend perspectief en aan flexibiliteit.

Is dat uiteindelijk niet waar het om gaat bij veranderen? Dat we, met een einde voor ogen, kiezen voor het verlaten van de brede weg. Het oude, vertrouwde verlaten, uit onze comfortzone stappen om de dingen anders te doen dan we voorheen gewend waren te doen?

Immers, als je blijft zien wat je zag,
blijf je denken wat je dacht,
blijf je doen wat je deed en dus
krijgen wat je kreeg.

Dit artikel is in co-creatie tot stand gekomen met mede auteur Tjibbe van der Veen en onlangs verschenen in het boek “Het veranderalfabet“.

About the author: hans

Leave a Reply

Your email address will not be published.

1 × een =